May 26

Er raast een storm door de samenleving, aldus Jan Rotmans

Er raast een storm door de samenleving zegt Jan Rotmans, schrijver van het boek ‘In het oog van de orkaan’ en hoogleraar Duurzame Transities. Onderstaand interview (23 minuten) gaat over zijn boek. Het geeft inzicht in de bijzondere tijdgeest waarin we leven. Het gaat over de kanteling van de samenleving en dat we moeten struikelen om vooruit te komen en over de kracht van de oude macht.

Een aantal highlights die ik met je wil delen.

Wat voor storm raast er dan?

De crisis is niet zomaar voorbij en er komen er nog een paar achteraan. Eerst de financiële crisis die volgens Rotmans tot 2020 duurt maar daarna komt de echte crisis. Uit het verleden blijkt dat er een lange periode van crisis nodig is om mensen dingen te laten inzien en voelen. Pas dan kunnen mensen fundamenteel veranderen.

Rotmans geeft aan dat de echte crisis die ons nog te wachten staat de crisis is van schaarste aan grondstoffen, energie en het klimaatprobleem.  We lenen van de aarde maar we betalen niets terug. We maken producten van natuurlijke hulpbronnen en gooien het daarna weg. Volgens Rotmans zijn we nu de grenzen echt aan het overschrijden. De groei die we hebben gehad kan zo niet doorgaan en dat besef is een zegen. Dat is het positieve van langdurige crises. Het zijn signalen om het anders te gaan doen. Signalen dat we een duurzamere weg moeten volgen. In het interview gaat hij uitgebreider in op de schaarste van grondstoffen die aan onze deur staat te kloppen.

Als hoogleraar Duurzame Transities is Rotmans al meer dan twintig jaar bezig met het bestuderen van veranderingen in de samenleving.  We zitten momenteel in een soort kantelperiode. Drie dingen laten dat zien:

1)   We gaan van een verticaal naar een horizontaal georganiseerde samenleving.

2)   We gaan van een centraal geleide naar een decentraal geleide samenleving

3)   We gaan van top-down naar buttom-up. ‘In Nederland is er een enorme beweging van onderop gaande, honderduizenden mensen die aangeven dat ze het zelf wel gaan doen.’

Als er gevraagd wordt naar zijn blauwdruk van de samenleving geeft hij terecht aan dat hij die niet heeft. Hij gelooft ook niet dat er maar één weg is. ‘We moeten al struikelend met elkaar leren’. Wat hij wel weet is dat we niet zo door kunnen gaan en dat we te langzaam omwentelen. We luisteren nog teveel naar de oude macht. De macht van de multinationals. Die omwille van de omzet veel langzamer willen kantelen dan we kunnen.

Kracht van de oude macht
In het interview wordt ingegaan op het Rotterdam Climat Initiative (RCI), een initiatief waarbij Rotmans nauw betrokken is geweest. Het is een samenwerking waarbij  meerdere partijen werken aan ambitieuze klimaatdoelstellingen. Ze willen in 2025 50% minder CO2 uitstoten dan in 1990. Volgens Rotmans een hele uitdaging vooral omdat momenteel de CO2 erg goedkoop is waardoor het businessmodel voor CO2-opslag wegvalt. En krijgt Rotterdam niet te maken met een daling maar met een stijging.

Zelf blijf ik het gek vinden dat we blijven vervuilen omdat dit goedkoper is. Het ecologische bewustzijn staat nog teveel onder druk door de economische belangen. En dat zal nog wel een tijdje duren ben ik bang.

Bij de RCI hebben ze nog een heel ander probleem volgens Rotmans. Er is een sterke lobby gaande van de oude macht. Het resultaat hiervan is dat  Jeroen van der Veer, oud topman van Shell, is aangesteld als Voorzitter Council RCI. ‘Dit is de doodsteek voor het RCI. Van der Veer is zo zwart als wat. Hij wast zijn handen in olie. Hij zit aan de leiband van de fossiele lobby. Dat is het zelfde om te stellen dat je massaal gaat overstappen op fietsen en een directeur aantrekt van de grootste autofabrikant.’

Het mooie van Rotmans is dat hij een rasoptimist is. Hij ziet de positieve kanten van de crisis en draagt ook oplossingen aan. Hij wordt ook wel hoogleraar-activist genoemd. Een andere optimist is Peter Diamandis. Beide zijn niet alleen denkers en roepers maar ze steken de handen uit de mouwen.

Dus kom op schouders er onder. Het is geen crisis we zitten in een transitie. We  kantelen naar een mooi perspectief met een groot potentieel voor ons als mens.

Bekijk ook de Tegenlicht uitzending TransitieNL. Kiemen van het nieuwe Nederland

7 reacties to “Er raast een storm door de samenleving, aldus Jan Rotmans”

  • Die blauwdruk van de nieuwe samenleving bestaat alle enkele tientallen jaren; The Venus Project van Jacque Fresco. Of althans moet het inspiratie geven voor de juiste richting. Fresco waarschuwde in de jaren 70 tijdens een Amerikaanse talkshow al voor al deze crises en dat het roer flink om moet. Niemand luisterde helaas.

    Nu zie je steeds meer dat de principes van de Venus Project beginnen te ontkiemen; overvloed, technologie, duurzaamheid en andere waardes dan geld.. wat zeg ik? Gewoon geen geld, de economie is gebaseerd op het duurzaam in stand houden van onze grondstoffen, de zogenoemde Resource Based Economy.

    Dat geeft mij een beetje hoop. Echter denk ik dat de lobby van de multinationals en het in stand houden van een corrupt monetair systeem onze grootste crises ooit is, die andere crises in stand houdt en zelfs veroorzaakt. En dat vind ik ook erg eng. De Rotmans, Monsanto’s en Rockefellers (en genoeg andere namen) in deze wereld maken alles kapot voor het gewin van een paar elitaire mensen. Hoe stoppen we dat? Want dan kunnen we pas echt verder en de wereld hervormen, de kanteling waar je over spreekt.

  • Hoi Jeroen,

    Dank voor je reactie. Dat er al een blauwdruk ligt zou natuurlijk mooi zijn. Maar het is pretentieus om ervan uit te gaan dat er één oplossing is. Het zal zoeken zijn met vallen en opstaan maar vooral met veel loslaten. En daar zit een deel van het probleem. Bezit heeft bezit van ons genomen. Deepak Chopra schrijft dat ons grote potentieel in het onbekende ligt. Alleen zien we dat onbekende niet. We houden zo stevig vast dat we onze eigen menselijke evolutie tot stilstand hebben gebracht. Hierdoor heerst er een vrij laag bewustzijn in de wereld. Want hoe hoger het bewustzijn hoe minder het gaat om hebben. In de huidige tijdsgeest gaat het veel meer om ‘ik’. Het individualistische maakt ons blind voor het ‘wij’. De mens en de natuur is buiten het systeem gezet.

    Er kan volgens mij ook een gespleten bewustzijn zijn. Zo kan het zijn dat iemand aan yoga doet, bioproducten koopt en zonnecellen op zijn dak zet. En op maandag de poort van het bedrijf binnen rijdt en ’s middags een plan heeft opgesteld om microplastics in de shampoo, tandpasta en scrubcreme te stoppen. Omdat dit ze hiermee constanter kunnen produceren, het goedkoper is dan abrikozenpitten en natuurlijk goede sier maken bij de ‘baas’. Deze microplastics zorgen voor een ecologische ramp. Zo’n medewerker verschuilt zich achter het bedrijf en de bijbehorende doelstelling en gaat mee in de vaart der volkeren. Dit zijn toch ook mensen? Die willen toch ook een betere wereld willen voor hun kinderen? Het loslaten van (schijn)zekerheden is lastig maar kan als het sociale- en ecologischebewustzijn toeneemt.

    Als we de mens met zijn commitment en verantwoording weer terugbrengen in het systeem dan gaan we echt kantelen. Als we gelijkwaardigheid terug brengen, als hiërarchie en macht afbrokkelt dan zijn we op de goede weg. Dus je niet willen verschuilen achter je functie, bedrijf of procedures. Nee, gewoon als mens met een hoger doel aan de slag. Dat hoger doel is de duurzame vooruitgang in een continue veranderende wereld. Als we van een welvaartsysteem verschuiven naar een welzijnsysteem dan brengen we onze evolutie weer op gang.

    Ken je het boek ‘Sustainocratie’ van Jean Paul Close? Hij bouwt nu aan de Stad van Morgen in Eindhoven. Een tipje van de sluier tref je hier aan.

    PS in je reactie plaats je ‘De Rotmans’ naast Monsanto. Dit snap ik niet helemaal. Bedoel je hier Jan Rotmans mee?

  • Een gespleten bewustzijn? Of een dividu in plaats van een individu (individu = ondeelbaar. dividu = verdeeld). De door Jan-Henk hierboven geschetste mens is natuurlijk een heel cynische mens. En teveel cynische mensen levert ons een heel cynische wereld. Want vervuilen is goed omdat het goedkoper is. Nee, er zit geen echte handel meer in de CO2 certificaten. Daar valt weinig momenteel aan te “verdienen” momenteel. Cynisme ten top. We produceren “verdien-modellen” met onze vervuiling. Tja, waar vraag je dan om?

    De mens terugbrengen in het systeem? Welk, en wat voor een systeem? Is dat “systeem” een ideologie, een instituut, een infra-structuur? Waar praten wij eigenlijk over?

    Momenteel worden personen gedwongen om in een “systeem” te passen. Of in een systematisch ontworpen structuur. (Ondernemingen. Lopende banden, hiërarchiën etcetera… ). Veel mensen komen daarin knel te zitten, waardoor zij cynisch worden. En klokkeluiders maken we meteen een kopje kleiner. (Wat nog steeds gebeurt…)
    Een “systeem” is ook maar gewoon een stukje gereedschap, een tool. Soms zeer en zeer sophisticated en complex, tja dat dan weer wel, momenteel. Wat dan na een tijd zorgt dat het “systeem” niet voor de mens werkt, maar de mens voor het “systeem”. Welk in stand gehouden dient te worden.

    Slopen die Systemen, Of gewoon verlaten. Loslaten. Laat ze in elkaar zakken. Of bouw ze om tot verstandig museum…..

    Nee, we gaan structuren bouwen om de personen heen, structuren en systemen die om de mens heen passen. Die zitten als een comfortabel jasje. Goed zittende weg-werp systemen. En gelukkig zie ik de eerste aanzetten al gebeuren in mijn wereld…

    Laten we in godsnaam niet zoeken naar een “Hoger” doel. Maar zorgen voor personen met hun “eigen” doel. Dan gaat het kantelen, en dan gaat het de goede richting op. Doelloos? Welk doel? Laten we eerst even de boel netjes opruimen. Zodat we een fatsoenlijke wereld aan onze kinderen kunnen overdragen. Als we dat op orde hebben dan wil ik best wel met een onverlaat praten over het “Grote” en “Hogere” Doel…. Vooralsnog is er een hoop werk aan de winkel.

  • Hoi Kees,

    Dank voor je reactie.
    Dat er werk aan de winkel is, is duidelijk. Maar waar werk je dan aan. Wat is een ‘eigen’ doel. Wat ik fijn zou vinden als dat ‘eigen’ doel zou betekenen dat een ieder bewuster in de wereld staat, bewuster omgaat met elkaar, de omgeving, de hulpstoffen, etc. Ik geloof er wel in dat we onze evolutie stop gezet hebben zoals Deepak Chopra zegt. En welke evolutie dan? Het recht van de sterkste en slimste geldt nog steeds. Natuurlijk heeft die slimheid de Westerse wereld ons ver gebracht maar onze wijsheid hebben we niet gevonden. En als wie die vinden dan kunnen we door met onze evolutie….

  • Er zijn heel veel verschillende mensen nodig om één wereld te maken. Een ieder mag voor zichzelf uit maken welk doel hij nastreeft, en deze persoon mag ook kiezen voor doelloosheid. Ook dat is legitiem.

    Je spreekt over het container begrip “Evolutie” in een context van Deepak. Deze context is mij onbekend. Dus daar kan ik niet zo veel over zeggen. Wat ik wel denk te weten is het volgende:
    Instinctief heeft de mens altijd en immer gestreefd naar het duurzame. Al was het maar voor zijn tehuis. Voor zijn veiligheid. Daaruit voortgevloeid zijn onze natuurwetenschappen, onze religie, onze kunsten en onze filosofie. Grootse zoektochten naar duurzaamheid. Oftewel zaken met een blijvende waarde.

    Je zin over jouw eigen doel (Wat ik fijn zou vinden…) loopt een beetje spaak. Want hiermee projecteer je je eigen doel op een ander. Dan moet je dus zendeling worden, en jouw evangelie verspreiden. Gerard Weideveld had een zeer inspirerende zin op zijn website staan: Hulp is alleen hulp als de ander het ervaart als hulp. Datzelfde geld ook voor zorg. Want zorgen voor “De Ander” kan ook omslaan in bedilllerigheid, betweterigheid en regelrechte bemoeizucht. Kunnen wij elkander helpen in harmonie, en kunnen wij voor elkaar zorgen in duidelijke samenspraak; Dan zal er zeer zeker iets duurzaams uit voort komen. Is dit idealisme? Ja en nee. Ja omdat het een doel kan zijn en nee omdat jij en ik dit al reeds praktiseren. Ik zie jou ervaringen en kennis delen met anderen. Die dat dan ook waarderen. Wees zuinig op je ervaringen, laat ze bezinken en groeien en scherp daarmee je kennis. Tenminste, zo wil ik zelf graag met het leven/werken omgaan. En daar werk ik dagelijks aan.

    En de evolutie van de mensheid? Ach dat zal wel. Iets voor biologen misschien…..

  • Toch nog even naar het filmpje gekeken. Die reporter is hardstikke leuk. Daar moeten Pauw en Witteman eens gauw stage bij gaan lopen.

  • […] heb ik al geschreven over Jan Rotmans, zijn boeken, zijn sessies en de Tegenlicht uitzending waar hij een prominente rol […]

Plaats een reactie

Je vindt me ook op:

Welkom op mijn blog

Leuk dat je hier bent! Je leest hier van alles over mijn leven. Privé en werk lopen door elkaar heen, net als in het echte leven ;)
-------------------------------------------------------------
Inspireren en kennis delen daar word ik blij van. Ik veroorzaak graag bewegingen. Dit doe ik door anders te kijken en te denken, door vaste patronen los te laten zodat nieuwe dingen ontstaan.
-------------------------------------------------------------
Geregeld spreek ik over de invloed van de netwerksamenleving op ondernemen en de samenleving.
-------------------------------------------------------------
Ik ben co-founder van:

Admium Fountainheads Permanent Beta Shareforce

Categorieën

Laatste twitter berichten