Browsing articles from "juni, 2014"
Jun
1

Een open brief over de toekomst van het onderwijs aan Jet Bussemaker van een bezorgde burger

Door Jan-Henk  //  Food for thought  //  9 reacties

Beste Minister Jet Bussemaker,

Ik heb genoten van uw lezing ‘Vaardigheden voor de toekomst’ bij KNAW. Mooi hoe u opende met het verhaal over de Apollo 13. Wat moeten die astronauten in de piepzak hebben gezeten toen de zuurstoftank ontplofte. Wat een creativiteit en veerkracht hebben zij getoond. Gewoon met ducktape en karton een oplossing in elkaar knutselen. En dan hadden ze nog de uitdaging om naar de aarde te komen. Ze bestuurden de Apollo 13 met de hand, ze navigeerden het ruimteschip met zicht op de sterren via de achterkant van de maan naar de baan om de aarde. Het lukte, niet veel later landden ze op aarde. Het was een huzarenstukje. De juiste mensen op de juiste plaats met dezelfde passie in het leven en ook zoals u het omschrijft met de juiste kennis en vaardigheden.

Met deze opening vergelijkt u de Apollo 13 met het ‘ruimteschip onderwijs’. Mooi gevonden deze vergelijking. Ik neem u een stukje verder mee in deze vergelijking en heb wat vragen voor u.

Weet u eigenlijk hoe die zuurstoftank kon ontploffen? Het was een gerepareerde tank uit de Apollo 10. De tank had vele testen ondergaan en iemand heeft de tank goedgekeurd. En juist dit bleek de zwakke schakel te zijn. Eigenlijk een hele domme fout van heel veel hoog opgeleide mensen. De spoel voor het verwarmen van de zuurstof was ontworpen voor 28V/2A raket maar in de Apollo 13 werd 56V/4A gebruikt. De isolatie smolt weg, kortsluiting volgde en de vonk die vrijkwam liet de zuurstoftank ontploffen. Het blijkt maar weer dat iets zo sterk is als de zwakte schakel. En dat brengt me bij het onderwijs, onze zuurstoftank voor de toekomst.

Nu het leenstelsel er is heeft u 1 miljard euro budget te besteden las ik in uw persbericht. De studenten financieren het onderwijs van de toekomst mee middels een studievoorschot wat anderen weer een leenstelsel noemen. Het hoger onderwijs doet ook een duit in het zakje door een voorfinanciering van €200 miljoen te doen. Of het allemaal handige keuzes zijn daar lopen de mening over uiteen en de tijd zal het uitwijzen. Dus 1 miljard te besteden voor het hoger onderwijs. Een tipje van de sluier, waar u het geld in gaat investeren, licht u op in uw persbericht. Een citaat:

In totaal komt er een bedrag oplopend tot maximaal €1 miljard vrij om te investeren in beter en uitdagender onderwijs. Daarbij valt te denken aan intensievere begeleiding, meer contacturen en beloning voor wetenschappers die goed lesgeven. Ook versterking van de opleidingscommissies, meer excellentietrajecten en betere internationale studiekansen behoren tot de mogelijkheden. De investeringen worden gekoppeld aan de strategische plannen en kwaliteitsafspraken met de hogescholen en universiteiten. Om snel te kunnen beginnen met investeren financieren de hogescholen en universiteiten de eerste drie jaar €200 miljoen voor. Studenten en docenten krijgen instemmingsrecht op de hoofdlijnen van de begrotingen van de instellingen, omdat verbetering van kwaliteit gezamenlijke verantwoordelijkheid is van studenten, medewerkers en besturen.

Hieruit blijkt dat u al het geld gaat investeren om het huidige hoger onderwijs op een hoger niveau te krijgen. In uw persbericht noemt u het; ‘om te investeren in beter hoger onderwijs’. Dus ik kan concluderen dat het hoger onderwijs momenteel niet goed is. U gaat het repareren en de verbetering van de kwaliteit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van zowel docenten, medewerkers, besturen en studenten en ik neem aan ook de politiek. Terug naar uw analogie met de ruimtevaart waar u en ik zo enthousiast over zijn. U kunt net als ik ervan uitgaan dat het team dat de reparatie aan de zuurstoftank had uitgevoerd ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid hadden voor de kwaliteit van het geheel. Immers gaat het niet alleen om de bemanning want die lassen en bouwen zo’n tank niet. Ieder heeft zijn rol in het team. En de kwaliteit wordt bepaald door de zwakste schakel. En van te voren weet je niet waar die zit. Weet u de zwakste schakel in uw ‘zuurstoftank’ te vinden? Waarom gebruikt u eigenlijk nog deze oude ‘tank’ met al zijn structuren, culturen, en zwakke plekken? Kun je als je ergens te dicht op zit nog wel zien hoe de toekomst eruit zal zien. Hebben uw adviseurs wel voldoende afstand tot het onderwerp? U begrijpt al dat dit retorische vragen zijn. In uw lezing laat u zien dat u verder kijkt dan de korte termijn. Alleen is het nog niet radicaal genoeg. Het gevaar dreigt namelijk dat u uw ‘zuurstoftank’ gaat repareren en dat deze best door allerlei tests heen komt. Het is echter een werkende 28V/2A tank terwijl anderen allang op 56V/4A draaien. Ik denk dat u te veel uw oor te luister legt bij de mensen die te dicht op het systeem zitten. Ook al doet u binnen deze zuurstoftank alles goed dan kan alles nog fout gaan. Het zogehete ’Innovator’s Dilemma’

U kent vast Clayton Christensen wel. Hij is schrijver van het boek ‘The Innovator’s Dilemma’ en professor bij de Harvard Business School. Hij is de bedenker van het concept ‘disruption’. En in 2013 stond hij al nummer 1 op de lijst van ‘Thinkers50’ Hij houdt zich bezig met de vraag; Waarom kun je als bedrijf of instelling alles goed doen en toch out-of-business raken? Aan de hand van een voorbeeld neem ik u mee in een deel van zijn theorie. Net als u kies ik een verhaal uit het verleden, een deel uit het verhaal van Clayton Christensen. Een belangrijk verhaal want het vertelt iets over de toekomst van het onderwijs.

In 1807 kwam het eerste succesvolle commerciële stoomschip de Hudson opvaren. Het was handiger voor de binnenvaart, want er was niet altijd voldoende wind voor de zeilschepen en de wind waaide ook niet altijd uit de goede richting. De stoomkracht was een ‘disruptive innovation’, een ontwrichtende innovatie, voor de binnenvaart. Men kon zelf zijn koers en tijden bepalen en was niet meer afhankelijk van de wind. In die tijd was iedereen het er over eens dat de stoomkracht nooit de zeilschepen die over de oceanen voeren zou kunnen vervangen. Het was minder betrouwbaar, het kon niet ver genoeg komen en het was veel te duur.

In 1819 was de technologie sterk verbeterd en maakte de SS Savannah de eerste Antlantische oversteek. Weliswaar was dit nog een combinatie van stoom en zeilen en werd er nog het meeste gevaren op de zeilen. De traditionele zeiltransportbedrijven hebben altijd de combinatie gezocht. Ze hebben nooit een volledig stoomschip gebouwd. En daarvoor hebben ze een grote prijs moeten betalen. Want in 1900 kwamen de stoomschepen die zonder zeilen de oceanen overstaken. Ze waren sneller en klanten stapten al snel over naar deze nieuwe bedrijven. Geen van de traditionele zeiltransportbedrijven overleefden deze ontwrichtende innovatie. Het hybride model blijkt keer op keer niet te werken voor de lange termijn, er is maar één koetsenbouwer doorgegroeid autofabrikant. En dit is ook het gevaar in het hoger-onderwijs. Wat de stoomkracht was voor de zeilboten aan het begin van de 20e eeuw is online-educatie nu aan het begin van de 21e eeuw voor het hoger onderwijs. Veel universiteiten maken een hybride model, ze bieden naast wat ze al deden ook online-educatie aan. Alleen veranderen ze het huidige model niet. Ze zorgen niet voor kosten- en tijdsbesparing bij de student. Sterker nog; het wordt alleen maar duurder nu het leenstelsel er doorheen is. Het hoger-onderwijs is klaar voor disruptie! De diverse MOOC’s, waar u in uw lezing ook over spreekt, kloppen aan de deur, gevolgd door initiatieven als de “University of the People”. En dan ontstaan er ook on-the-job-education initiatieven. Intel en GE hebben hun eigen universiteiten en onze eigen NS is onlangs ook met een eigen opleiding gestart. Allemaal initiatieven die niet doen aan hybride systemen. Ze komen ogenschijnlijk als kleinere en zwakkere initiatieven de markt op. Ze richten zich eerst op studenten die nooit naar een traditionele universiteit zouden gaan. Christensen noemt dit een non-consumer markt. En ineens groeien ze door als volwaardige partij en dan staan de dominante partijen met lege handen.

Neem alstublieft afstand voordat u uw miljard gaat uitgeven. Want op is op en er liggen zoveel andere kansen voor het onderwijs dan de route die u lijkt in te slaan. Christensen heeft in vele interviews aangegeven dat het hoger onderwijs compleet verstoord gaat worden. Hij ontziet zijn eigen universiteit hierbij niet. Leg bij hem of tenminste bij zijn theorie uw oor te luister. Dat hebben bijvoorbeeld Steve Jobs en Andy Grove, de CEO van Intel, ook gedaan en dat heeft ze geen windeieren gelegd. Deze theorie laat u met andere ogen naar de huidige kijken. Weet u dat u nu zelf met het leenstelsel het hoger-onderwijs versneld zal ‘verstoren’. U maakt het duurder voor de student. De ontwikkeling van de technologie zal uw investering, die u wilt doen in de huidige zuurstoftank, inhalen. De technologie zal ervoor zorgen dat onderwijs gedemocratiseerd wordt, dat het niet meer schaars is en dat het betaalbaar wordt. Is het in dit geval dan niet verstandig om te investeren in ontwikkelingen waar iedere jongere maar ook volwassene wat aan heeft? Het huidige systeem is maar voor een select gezelschap. Een gezelschap dat de ‘onderwijsroute’ van diploma’s heeft doorlopen. Ze hebben een toegangspapiertje ontvangen doordat ze getest zijn op kennis en niet zozeer op vaardigheden. Zou het niet mooi zijn als iedereen die al specifieke vaardigheden heeft ontwikkeld toegang krijgt tot deze kennis? Want iedereen moet een levenlang blijven leren, zegt u in uw lezing, en daar ben ik het helemaal mee eens. En zoals u dat ook zegt betekent dit dat je goede vaardigheden moet aanleren. Als u het mij vraagt moeten we met name kritisch, probleemoplossend en creatief leren denken en nieuwsgierig blijven. Deze vaardigheden zijn de basis voor een leven lang leren. Daarom zou het primair en voortgezet onderwijs op de schop moeten. Hier begint namelijk de ‘lancering’ van deze vaardigheden. Dit is de zuurstof voor ieder individu. En momenteel leren we deze belangrijke vaardigheden af. Motivatieonderzoeker Rob Martens en hoogleraar onderwijspsychologie zet grote vraagtekens bij het aanbod gedreven onderwijs zoals we dat nu kennen. Hij vergelijkt het idee dat alle leerlingen perse door dezelfde mal moeten zoals het vaak gebeurt in klassikaal onderwijs. En dan worden de individuen getoetst alsof het de productie van auto’s betreft. Hij zegt dat we onder ogen moeten zien dat we een samenleving krijgen waarin altijd alles direct opzoekbaar is.
De realiteit is dat al die kennis er is. Als je inziet waarom je iets moet leren dan onthoud je dat veel beter dan wanneer iemand gedwongen wordt om te leren omdat een ander dat belangrijk vindt. Hij pleit ervoor dat we iets moeten met deze fundamentele verandering, die groter is dan de boekdrukkunst. We moeten leren hoe we ons hier toe verhouden. Hij geeft aan dat de ideale school een school is waar kinderen vooral uit nieuwsgierigheid leren en wanneer zij er aan toe zijn. Je kunt kinderen niet dwingen iets interessant of leuk te vinden. Door het er in te stoppen of in te slijpen kun je die wil tot leren en die nieuwsgierigheid weleens verstoren. En dat gebeurt momenteel te veel in het onderwijs. Een keuze volgen die niet de keuze van je hart is leidt tot erg ongemotiveerde werknemers. Mooi gezegd en dat onderstreept ook de visie van onderwijsvernieuwers als Sir Ken Robinson en anderen.

Stel nou dat u die miljard dus niet in het hoger onderwijs stopt maar in het begin van de nieuwe generatie. Dan zijn er over 10-15 jaar medeburgers met vaardigheden die problemen kunnen oplossen waarvan we nu nog niet kunnen bedenken welke dat zijn. Dan hebben we de jongeren van uw wensbeeld waaraan u in uw lezing refereert. Dan zijn we die creatieve dwarsdenkers en constructieve neezeggers en de ‘Competente rebellen’ en de mensen die durven tegendenken en tegenspreken. Dan heb je een goed team dat klaar is voor de toekomst dat gewoon aan blijft sluiten bij de veranderingen die continue zijn en sneller zullen gaan dan we nu voormogelijk houden.

En stel nou dat u het hoger onderwijs gaat ‘in-sourcen’ via de MOOC’s en andere snel opkomende ontwikkelingen. Gewoon de beste professoren van de wereld online de collegezaal binnen halen. Handig inspelen op de disruptieve golf die eraan komt. Niet krampachtig het oude in stand houden maar het nieuwe ontdekken. Met een nieuw team. Want denkt u dat de bestuurders en beleidsmakers in het onderwijs allemaal dezelfde passie in het leven hebben? Dat u de juiste mensen op de juiste plek heeft zitten? Is er voldoende kennis en vaardigheid aanwezig om met ducktape en karton de boel te laten ‘landen’ of misschien beter te laten ‘opstijgen’? Staan ze open om een levenlang te leren? Als dat zo was dan hadden we toch geen probleem gehad?

Terug naar de Apollo 13. De aansluiting van de 28V/2A zuurstoftank paste niet meer op de 56V/4A van de Apollo 13. Ik ben bang dat deze geschiedenis zich herhaalt. Daarom schrijf ik u deze open brief.

Met vriendelijk groet,

Jan-Henk Bouman
Bezorgde burger

 

Bronnen:

http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/toespraken/2014/03/17/lezing-minister-bussemaker-bij-symposium-knaw-vaardigheden-voor-de-toekomst.html

http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2014/05/28/studievoorschot-maakt-investering-tot-1-miljard-mogelijk.html

http://www.nytimes.com/2013/11/03/education/edlife/online-education-as-an-agent-of-transformation.html?pagewanted=1&_r=1&

http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1346911

http://www.wired.com/2013/02/mf-clayton-christensen-wants-to-transform-capitalism/all/

http://www.bbc.com/news/technology-27117597

http://www.ted.com/talks/ken_robinson_says_schools_kill_creativity

Je vindt me ook op:

Welkom op mijn blog

Leuk dat je hier bent! Je leest hier van alles over mijn leven. Privé en werk lopen door elkaar heen, net als in het echte leven ;)
-------------------------------------------------------------
Inspireren en kennis delen daar word ik blij van. Ik veroorzaak graag bewegingen. Dit doe ik door anders te kijken en te denken, door vaste patronen los te laten zodat nieuwe dingen ontstaan.
-------------------------------------------------------------
Geregeld spreek ik over de invloed van de netwerksamenleving op ondernemen en de samenleving.
-------------------------------------------------------------
Ik ben co-founder van:

Admium Fountainheads Permanent Beta Shareforce

Categorieën

Laatste twitter berichten